Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Przysusze informuje, że z początkiem nowego roku szkolnego weszło w życie rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 sierpnia 2015r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach. Zgodnie z rozporządzeniem w sklepikach szkolnych obowiązuje zakaz sprzedaży tzw. „śmieciowego jedzenia”, czyli produktów z dużą zawartością cukrów, soli i tłuszczów. Ze sklepików zniknęły takie produkty jak: chipsy, ciastka, solone paluszki, batony, hamburgery, hot-dogi czy napoje energetyzujące i gazowane. Co więcej w rozporządzeniu ujęte zostały potrawy serwowane w stołówkach. Od początku września dania muszą zawierać mniej soli, do słodzenia napojów nie można używać cukru tylko naturalnego miodu. Zasadniczym celem rozporządzenia jest wzmocnienie ochrony zdrowia dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym, poprzez ograniczenie dostępu na terenie przedszkoli, szkół i placówek opiekuńczo-wychowawczych środków spożywczych zawierających znaczne ilości składników niezalecanych dla ich rozwoju. Sytuacja w zakresie żywienia dzieci i młodzieży w Polsce pod wieloma względami jest niezadowalająca. Diety młodego pokolenia są często nieprawidłowo zbilansowane, charakteryzują się zbyt dużą zawartością niektórych składników pokarmowych, przy wyraźnych niedoborach innych składników. U części dzieci i młodzieży obserwuje się nadmierne spożycie żywności, przez co kaloryczność diety przekracza wydatek energetyczny, co z kolei prowadzi do obserwowanego w ostatnich latach wzrostu nadwagi i otyłości wśród dzieci i młodzieży. Według najnowszych badań Instytutu Żywności i Żywienia, co czwarty uczeń ma nadwagę lub otyłość. Otyłość to ciężka choroba, która prowadzi do skrócenia życia i toruje drogę do rozwoju cukrzycy, miażdżycy, chorób serca i wielu innych ciężkich chorób. Głównymi błędami w strukturze spożycia żywności przez dzieci i młodzież w wieku szkolnym są:
• monotonia i brak urozmaicania odżywiania,
• spożywanie produktów typu fast food,
• nadużywanie spożywania smażonych, tłustych potraw,
• spożywanie zbyt często słonych potraw, żywności wysoko przetworzonej i dań na bazie koncentratów (np. buliony w kostkach, zupy instant),
• spożywanie zbyt małej ilości warzyw i owoców,
• niewystarczające spożycie mleka oraz wody, na korzyść napojów słodzonych, gazowanych lub sztucznie barwionych,
• brak nawyku czytania etykiet i zwracania uwagi na skład surowcowy produktów.
W rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 26 sierpnia 2015r. szczegółowo określono, z jakich produktów mogą być zrobione kanapki oraz jakie produkty powinny być sprzedawane w sklepikach. Kanapki powinny być zrobione z chleba razowego lub pełnoziarnistego, z warzywami lub owocami, bez dodatku soli, majonezu i sosów, może być użyty ketchup, do produkcji którego zużyto nie mniej niż 120g pomidorów na 100g produktu gotowego do spożycia. Przetwory mięsne wykorzystywane do przygotowywania kanapek powinny zawierać co najmniej 70% mięsa i nie więcej niż 10g tłuszczu w 100g produktu gotowego do spożycia. W szkołach uczniowie mogą kupić sałatki, surówki, warzywa, owoce, mleko bez cukru czy płatki śniadaniowe. W asortymencie są także soki bez dodatku cukrów i substancji słodzących, musy, przeciery owocowe i warzywne bez dodatku cukrów i substancji słodzących, woda, herbata, napary owocowe i kawa zbożowa, które mogą być dosładzane naturalnym miodem. Rozporządzenie określa także wymagania dotyczące posiłków przygotowywanych w stołówkach szkolnych, m.in. ograniczając liczbę potraw smażonych. W 5 dniowym żywieniu szkolnym mogą znaleźć się potrawy smażone raz z grupy produktów zbożowych i ziemniaków, a także raz z grupy produktów mięsnych Przynajmniej raz w tygodniu dzieci powinny jeść rybę, a do każdego obiadu ma być dodawana porcja owoców i warzyw (przynajmniej trzy porcje surowych warzyw). Posiłki spożywane przez dzieci i młodzież powinny być przygotowywane zgodnie z aktualnymi normami żywienia, maksymalnie urozmaicone – powinny charakteryzować się różnorodnością spożywanych produktów pochodzących z poniżej wymienionych grup: produkty zbożowe (pieczywo, kasze, ryże, makarony) i ziemniaki, mleko i jego przetwory (mleczne napoje fermentowane, sery), mięso, ryby, jaja, suche nasiona strączkowe oraz warzywa i owoce. Nowe przepisy ograniczają możliwość sprzedaży dzieciom i młodzieży żywności, do której dodawane są cukry i substancje słodzące, a także żywności o dużej zawartości tłuszczu i soli. Dzienne spożycie soli powinno wynosić nie więcej niż 5g, zaś żywność zalecana do sporządzania posiłków obiadowych w jednostkach systemu oświaty powinna zawierać: • nie więcej niż 10g cukrów w 100g/ml produktu gotowego do spożycia, • nie więcej niż 10g tłuszczu w 100g/ml produktu gotowego do spożycia. Promowane jest natomiast spożywanie warzyw, owoców i żywności bogatej w wapń oraz picie wody niegazowanej. Zachęcamy do picia wody kranowej z miejsc wyznaczonych w jednostkach systemu oświaty tzw. „poidełek”. Spożywanie prawidłowo zestawionych i jednocześnie pełnowartościowych smacznych posiłków kształtuje nawyk racjonalnego odżywiania, które będzie kontynuowane również w późniejszym okresie życia. Oprócz żywienia w domach, jednostki systemu oświaty powinny być miejscem, w którym dzieci i młodzież nauczą się, jak powinny się odżywiać. Obecnie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Przysusze zlecił upoważnionym pracownikom przeprowadzenie kontroli i udzielanie instruktażu w Placówkach nauczania i wychowania, w związku z wejściem w życie nowego rozporządzenia Ministra Zdrowia dotyczącego zdrowego żywienia dzieci i młodzieży. W późniejszym terminie planowane jest szkolenie dla osób odpowiedzialnych za żywienie dzieci i młodzieży w Placówkach nauczania i wychowania z Naszego Powiatu, o czym poinformujemy dyrektorów jednostek.
Z poważaniem
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Przysusze
mgr inż. Jolanta Wilk
